Oś Stanisławowska
„Historyczne porządki urbanistyczne – meridian i regulator przepływu energii tkanki miejskiej. Rola: wody, ukształtowania terenu skarpy warszawskiej, układu urbanistycznego.”
Dominantą osi Stanisławowskiej był i jest Zamek Ujazdowski usytuowany na skarpie Warszawskiej z widokiem na wschód na dolinę Wisły. Widok podkreśla Kanał Piaseczyński. W kierunku zachodnim Oś Stanisławowska rozcięta jest Trasą Łazienkowską, ale dalej bardzo czytelna od Placu na Rozdrożu, przez Aleję Wyzwolenia, Plac Zbawiciela, ul. Nowowiejską, Plac Politechniki, rozplanowanie wewnętrzne Filtrów Warszawskich i zanikając w ulicy Niemcewicza.
W zasadzie pomijając historyczne działania trudno jednoznacznie postawić granice, gdzie zaczyna i gdzie kończy się Oś Stanisławowska. Wiemy na pewno, gdzie jest wyrazista. Ale jej początek i koniec nie są jednoznaczne. Wschodnia część kończąc się Kanałem Piaseczyńskim ma swoja kontynuację w dolinie Wisły i kończyła się perspektywą, w której dziś znajduje się Most Siekierkowski. Zachodnia część rozpływa się częściowo na terenie Filtrów Warszawskich. Dziwnym zbiegiem okoliczności Dolina Wisły i Filtry Warszawskie są połączone urbanistycznie, ale i funkcjonalnie obiegiem wody wiślanej.
Trasa zwiedzania
Start. Najprościej rozpocząć zwiedzanie Osi Stanisławowskiej od Placu na Rozdrożu. Jest to ważny węzeł komunikacyjny miasta i łatwo tutaj się dostać. Dojdź do rogu Al. Ujazdowskich i ul. Agrykoli a następnie kieruj się w dół.
1. Schodząc ul. Agrykoli dojdź do przecięcia z Aleją Chińską, które znajduje się na kolistym dużym placu. Po drodze zwróć uwagę na następujące elementy:
Techniczne rozcięcie skarpy warszawskiej, ulicę oświetlaną latarniami gazowymi, kamienne ujęcie źródła wody ze skarpy.
- Jak odbierasz geometrię i rozcięcie skarpy?
- Jak odczuwasz promienistą geometrię okrągłego placu?
- Jak odczuwasz oś kompozycyjną Promenady Chińskiej?
- Czy wyczuwasz strumienie QI w promienistym placu?
- Czy potrafisz podać kierunek przepływu strumienia QI?
- Czy wyczuwasz koncentrację QI na środku placu
2. Kierując się na wschód do kamiennego Mostu Meliniego z pomnikiem króla Jana III Sobieskiego. Tu zobaczysz widok na Pałac na Wyspie. Następnie kieruj się dalej na wschód do kolejnego kolistego placu. Skręć w kierunku północnym by dojść nad Kanał Piaseczyński w miejscu, gdzie rozcina do groblą z ul. Myśliwiecką. Tu rozpościera się widok na Zamek Ujazdowski górujący na koronie Skarpy Warszawskiej. Dalej kieruj się do przejścia z sygnalizacją świetlną na ul. Myśliwieckiej. Kierując się dalej na wschód idąc po prawej stronie kanału Piaseczyńskiego, dojdź do jego końca Kanału. Kiedyś w czasach saskich i stanisławowskich kanał miał bezpośrednie połączenie z Wisłą do czasu budowy Portu Czerniakowskiego.
Zatrzymaj się na zakończeniu Kanału Piaseczyńskiego. Kanał jako element kompozycji barokowej Ujazdowa został zbudowany w 1717 roku na polecenie króla Augusta II Mocnego. Odprowadzał nadmiar wody z terenu dzisiejszych Łazienek oraz osuszał tereny podskarpowe. Sprowadzał wody do Wisły. Ma 820 m długości i jest jednym z ważniejszych elementów późniejszej Osi Stanisławowskiej.
Zwróć uwagę na niezwykły widok i perspektywę Zamku odbijającego się w lustrze wody. Rozważ:
- Czym jest geometria Kanału Piaseczyńskiego i powiązanego Zamku Ujazdowskiego?
- Czym jest woda jako żywioł ujęta w geometryczny kształt i ozdobne zakończenia?
- Czy potrafisz powiedzieć, w którą stronę „płynie” strumień QI: do Zamku? czy od Zamku?
- Czy strumień jest spokojny i harmonijny czy mający wysoka dynamikę?
- Czy zazwyczaj stojąca woda w kanele jest źródłem SHA i czy osłabia QI?
- Czy arteria komunikacyjna jaka jest ul. Czerniakowska to strumień QI czy strumień SHA?
3. Kieruj się teraz wzdłuż drugiego brzegu kanału przechodząc obok stadionu piłkarskiego Legii Warszawa. Dojdziesz z powrotem do ul. Myśliwieckiej. Przechodząc przez przejście dla pieszych kieruj się dalej w stronę Zamku Ujazdowskiego do zakończenia kanału.
Rozważ następujące zagadnienia związane oddziaływaniem ludzkich emocji:
- Czym jest stadion piłkarski z energetycznego punktu widzenia (każdy stadion piłkarski)?
- Czego możesz doświadczyć na stadionie, kiedy jest pusty?
- Czego możesz doświadczyć podczas rozgrywek przy pełnych trybunach?
- Czego możesz doświadczyć, kiedy na stadionie odbywa się koncert?
- Czy ważne jest miejsce, czy to co na nim się odbywa?
4. Będąc pomiędzy zachodnim zakończeniem Kanału Piaseczyńskiego a Aleją Chińską, która przecina Oś Stanisławowską zwróć uwagę na następujące elementy i rozważ:
Miejsce zakończenia Kanału Piaseczyńskiego od strony zamku.
- Czy odczuwasz różnicę w tym miejscu a drugim końcem kanału przy ul. Czerniakowskiej?
- W którą stronę płynie QI, do zamku czy do Wisły?
- Czy strumień jest harmonijny czy niestabilny (rozedrgany)?
Miejsce Przecięcia Osi Kanału Piaseczyńskiego z Osią Alei Chińskiej, dwóch dużych i ważnych elementów kompozycji, istotnych i funkcjonujących struktur oraz strumieni QI.
- Jak odczuwasz samo miejsce przecięcia?
- Czy odczuwasz różnicę w intensywności strumienia Alei Chińskiej od Osi Kanału Piaseczyńskiego?
- Czy wyczuwasz różnicę w jakości (częstotliwości) energii?… Która jest dominująca?
Taras pod zamkiem, pomiędzy Aleją Chińską a Skarpą.
- Czy geometria, zarysu i rysunek nawierzchni ma charakter porządkujący energię przestrzeni czy zakłócający?
5. Wejście schodami na Skarpę i na taras widokowy przy zamku. Zwrócić uwagę na następujące elementy:
U samego podnóża skarpy znajdowały się liczne wysięki wody, które zostały zdrenowane i odprowadzone najpierw do Kanału Piaseczyńskiego a potem do kanalizacji. Skarpa Warszawska charakteryzuje się geodynamiką i co może być odczuwalne jako zmienność w czasie oddziaływań geopatycznych.
- Czy wyczuwasz oddziaływanie cieków podziemnych wypływających ze skarpy?
- Czy wyczuwasz naprężenie konstrukcyjne budowli schodów?
- Czy wyczuwasz oddziaływanie deformacji geologicznych, będących w procesie pracującej Skarpy Warszawskiej?
Taras widokowy spod Zamku Ujazdowskiego w kierunku wschodni. Widok jest przestronny i wspaniały. Widać cały Kanał Piaseczyński i otwartą przestrzeń Doliny Wisły. Rozważ i poczuj:
- Czy przy Zamku oddziaływanie strumienia QI jest mocniejsze niż na dole?
- Jaki jest kierunek przepływu strumienia QI?
- Jak odczuwasz widok (pod względem estetycznym) i oddziaływanie Kanału Piaseczyńskiego Piaseczyńskiej?
W Ajurwedzie przestrzeń jest jednym z żywiołów (sił natury). Woda i Ziemia jest żywiłem wg Ajurwedu i tradycji chińskiej.
- Jak odczuwasz otwartą przestrzeń Doliny Wisły?
- Jak odczuwasz kulminację Skarpy Warszawskiej?
6. Obejście Zamku. Obchodząc Zamek Ujazdowski zatrzymaj się po stronie zachodniej.
Zamek był siedziba książąt mazowieckich, przebudowany został przez Zygmunta III Wazę. Następnie pełnił rolę siedziby magnackiej Lubomierskich. W 1766 został zakupiony wraz z dobrami Ujazdów przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z przeznaczeniem na rezydencje królewską. Pomysł ten został szybko porzucony i ostatecznie król urządził swoją rezydencję w Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich. Przez krótki czas zamek pełnił funkcje koszar a od 1809 roku w zamku funkcjonował szpital. W trakcie II Wojny Światowej zamek uległ zniszczeniu. Proces odbudowy rozpoczął się w 1975 roku. Aktualnie w Zamku Ujazdowskim mieści się Centrum Sztuki Współczesnej.
Stojąc od strony zachodniej zwróć uwagę na kierunek Osi Stanisławowskiej wyznaczony drogą w stronę Placu na Rozdrożu.
- Czy wyczuwasz strumień QI?
- Czy od strony zachodniej kierunek przepływu strumienia jest taki sam jak od strony wschodniej (od strony kanału)?
- Czy Zamek Ujazdowski koncentruje siłę życiową QI od zachodu i od wschodu?
- Czy odczuwasz różnicę pomiędzy strumieniem od strony Wisły i od strony zachodniej?
Wejdź na dziedziniec Zamku. Dziedziniec jest zadaszony a na środku w posadzce znajduje się miejsce po studni.
- Czy na dziedzińcu wyczuwasz strumienie QI?
- Co czujesz w miejscu, gdzie była studnia?
7. Kładka nad Trasą Łazienkowską
Stojąc przed Zamkiem usłyszysz tłumiony hałas dobiegający od strony Trasy Łazienkowskiej. Dojdź do kładki pieszej nad tą intensywnie użytkowana arterią miejską o bardzo dużej intensywności ruchu. Tu możesz doznać intensywnego uderzenia SHA.
Stań nad jednym pasem ruchu w kierunku wschodnim, nad drugim pasem w kierunku zachodnim i dokładnie pośrodku między pasami ruchu. Zwróć uwagę:
- Co czujesz nad poszczególnymi pasami ruchu?
- Czy kierunek ruchu ma znaczenie dla Twoich odczuć?
- Co czujesz pośrodku i czy są to podobne odczucia do tych nad pasami ruchu?
- Jak odczuwasz QI w postaci „rwącego strumienia” SHA?
- Co czujesz stojąc na betonowej konstrukcji nie mając poniżej kontaktu z gruntem?
Czy wyczuwasz oddziaływania naprężeń sztywnej konstrukcji kładki? - Czy doznania na kładce są porównywalne z doznaniami na dotychczas doświadczonych odcinkach Osi Stanisławowskiej?
8. Teren przed Zamkiem Ujazdowskim to miejsce odsłoniętych piwnic oficyn zamkowych. Nie wszystkie piwnice zostały wyeksponowane, więc to doskonała okazja by odczytać ich zasięg.
W tym rejonie wyeksponowane są również ławki z sentencjami i działa sztuki. Droga od Zamku w kierunku Placu na Rozdrożu podkreśla oś kompozycji. Kiedyś oś była podkreślona symetrycznie dwoma rzędami ceglanych budynków koszar, z których jeden został zachowany.. Sprawdź:
- Czy odczuwasz odziaływanie plenerowych dzieł rzeźbiarskich w tym rejonie?
- Czy czujesz oddziaływanie SHA eksponowanych piwnic?
9. Plac na Rozdrożu
Był jednym z gwiaździstych placów Osi Stanisławowskiej utrwalonych w tkance miasta. Efektem tego projektu są dzisiejsze ulice: Al. Ujazdowskie, ul. Koszykowa, Al. Wyzwolenia, Al. Armii Ludowej i Al. J.Ch. Szucha. Obecnie Trasa łazienkowska rozcina Oś Stanisławowską, stanowi nie pierwszą „ranę” na wspaniale dzielącym niegdyś układzie przepływu QI. Pierwszą raną i dysonansem było w końcu XIX wieku wybudowanie i zagrodzenie osi nową dominantą architektoniczną jaką stała się cerkiew św. Michała Archanioła. Cerkiew jako symbol zaborcy została rozebrana w 1923 roku.
Dzisiejszy Plac na Rozdrożu to dwupoziomowy węzeł komunikacyjny, natomiast Aleje Ujazdowskie krzyżujące się z Osią Stanisławowską znacznie zwiększyły swoja przepustowość jako arterii komunikacyjnej. Miesza się tutaj QI i SHA.
Budowa Trasy Łazienkowskiej w latach 70 XX wieku zmieniła charakter Placu na Rozdrożu. W wschodniej części pojawił się niewielki skwer z okrągłą fontanną podkreślający kompozycję osi. Promienisty układ placu jest zachowany a Oś Stanisławowska mimo przebudów nadal jest czytelna.
Będąc pomiędzy przystankiem autobusowym w kierunku północnym a Parkiem Ujazdowskim schodząc na dół na kolejny przystanek w kierunku zachodnim wchodzisz w przestrzeń nieistniejącej świątyni. Zwróć uwagę:
- Na intensywność komunikacji i czy odczuwasz strumień QI Osi Stanisławowskiej?
- Jak SHA Trasy Łazienkowskiej zaburza przepływ QI Osi Stanisławowskiej?
- Czy odczuwasz remanencję (ślad energetyczny) po nieistniejącej świątyni?
Przechodząc na drugą stronę Alei Ujazdowskich wejdź na skwer z fontanną i rozważ oraz poczuj:
- Czy w tym miejscu czytelny jest strumień QI Osi Stanisławowskiej?
- W którą stronę płynie strumień QI?
- Czym jest woda dynamicznie wyrzucana w górę?
10. Aleja Wyzwolenia
Stanowi powojenny przykład architektury socrealistycznej wpisującej się w ideę Osi Stanisławowskiej. Powstało przestronne wnętrze urbanistyczne ramowane budynkami od strony Placu na Rozdrożu i Palcu Zbawiciela. Wnętrze ramują budynki mieszkalne. Oś Stanisławowska funkcjonuje jako odcinek jezdni Al. Wyzwolenia, mającej rangę lokalny ulicy osiedlowej. Całość ma charakter przestrzeni publicznej o charakterze zieleńca. Co ciekawe powojenna architektura bardzo zgrabnie wypełnia deltoid historycznej zabudowy pomiędzy ulicami: Koszykową i Al. Armii Ludowej. Oś symetrii stanowi tutaj Oś Stanisławowska.
Wchodząc, przebywając i wychodząc z wnętrza Al. Wyzwolenia zwróć uwagę na 3 elementy, w których możesz na powrót poczuć wzmocniony strumień QI. Uważaj na ruch miejski i rób to wyłącznie na przejściach dla pieszych:
- wejście między łukowymi budynkami od strony Placu na Rozdrożu,
- środek AL. Wyzwolenia
- Ramowanie przed Placem Zbawiciela.
11. Plac Zbawiciela
To kolejny gwieździsty plac Warszawy i element kompozycji Osi Stanisławowskiej. Jest eliptycznym wnętrzem urbanistycznym opartym na symetrii promienistej z dominującą rolą rolą ul. Marszałkowskiej i podrzędną Osi Stanisławowskiej.
Układ promienisty tworzą AL. Wyzwolenia i ul. Nowowiejska podkreślające kierunek Osi Stanisławowskiej oraz ulice wychodzące z placu: Mokotowska i Marszałkowska. Sam plac komunikacyjnie jest rondem z rozjazdem torów tramwajowych.
Nie polecam wchodzenia na środek placu ze względu na duży ruch komunikacyjny mogący stworzyć niebezpieczeństwo. Warto natomiast obejść plac dookoła i wykonując min 1 pełne obejście i wejść w Ul Nowowiejską. Jeśli sytuacja z natężeniem ruchu pozwoli, zatrzymaj się na chwilę na osiach ulic w obrębie przejść dla pieszych. Zwróć uwagę i poczuj:
- Strumień QI w Osi Stanisławowskiej
- Strumień QI w ul. Marszałkowskiej głównej współczesnej Arterii miejskiej
- Strumień QI w ul. Mokotowskiej
Zatrzymaj się przed wejściem do Kościoła Najświętszego Zbawiciela mając wejście za plecami. Jeśli to możliwe stań w geometrycznym środku placu obok torów tramwajowych. To miejsce koncentracji i rozprowadzania strumieni QI napływających z oś Stanisławowskiej, ul. Mokotowskiej i ul. Marszałkowskiej, czyli z 6 kierunków.
- Czy wyczuwasz strumienie QI?
- Co odczuwasz w geometrycznym środku placu?
12. Plac Politechniki
Kierując się ul. Nowowiejską na zachód zauważysz ulicę obudowaną równą zabudową. Oś Stanisławowska pokrywa się z osią ulicy. Dojdź do Placu Politechniki. Jest to kolejny plac o gwieździstym rozplanowaniu. Na placu zbiegają się ulice pod kątem 45 stopni. Aktualnie są to: ul. Nowowiejska w kierunku zachodnim, ul. Noakowskiego w kierunku północno-zachodnim, ul. Lwowska w kierunku północnym, ul. Śniadeckich w kierunku północno-wschodnim, ul. Nowowiejska w kierunku wschodnim i ul. Polna w kierunku południowo-wschodnim. Brak jest ulic w kierunku południowym i południowo-zachodnim. Teren ten zajmują budynki Politechniki Warszawskiej i Ministerstwa Obrony Narodowej. Plac Politechniki jest węzłem komunikacyjnym w formie ronda z torami tramwajowymi.
Zalecam uważność związaną z intensywnym ruchem. Jeżeli uda Ci się wejść na rondo i stanąć w geometrycznym środku placu możesz doświadczyć niezwykłych odczuć.
Podobnie jak na Placu Zbawiciela obejdź plac Politechniki przecinając kolejne ulice.
- Przecinając ulice zwróć uwagę na strumienie QI i postaraj się ustalić, który z nich jest najintensywniejszy?
Jeśli będziesz miał możliwość wejdź na wyspę ronda, gdzie znajduje się geometryczny środek placu.
- Czy wyczuwasz strumienie QI na wylotach ulic??
- Co odczuwasz w geometrycznym środku placu?
Podejdź pod główny, historyczny gmach Politechniki Warszawskiej. Stań na schodach przy wejściu głównym. To doskonałe miejsce by poczuć promieniowanie kształtu dużej kubatury a jednocześnie wspaniałej architektury.
- Czy odczuwasz promieniowanie kształtu tej niezwykłej budowli?
13. Ulica Nowowiejska
Jest ostatnim odcinkiem Osi Stanisławowskiej. W zasadzie można by tutaj zakończyć spacer. Dalej nie ma już spektakularnych doznań. Jest gasnący, rozpływający się strumień QI w tkance miejskie przeplatany z SHA ulic w tym intensywnej AL. Niepodległości i ul. Raszyńskiej.
Jeśli masz ciekawość co dalej? Proponuję podążaj na zachód ul. Nowowiejską, przecinając Aleje Niepodległości, ul. Krzywickiego. Dojdź do ogrodzenia Filtrów Warszawskich. Ogrodzenie stanowi sztywną barierę, ale na Osi Stanisławowskiej znajdziesz piękną bramę nie przypadkowo tam umieszczoną a za bramą rozplanowanie filtrów honorujące przebieg Osi Stanisławowskiej.
- Czy wyczuwasz tutaj jeszcze strumień QI osi Stanisławowskiej?
- Gdzie jest faktyczny koniec tego energetyczno-urbanistycznego układu?